Posiłki powinny mieć zbilansowane, proporcje rożnych grup produktów w diecie, z zachowaniem zaleceń wynikających z piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia.

Należy dbać, aby dieta była zróżnicowana. Różnorodność w diecie wpływa pozytywnie na bogactwo gatunkowe mikrobioty.

Posiłki powinny mieć zbilansowane, proporcje rożnych grup produktów w diecie, z zachowaniem zaleceń wynikających z piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA

związane z Piramidą Zdrowego Żywienia Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych

1. Spożywaj posiłki regularnie (4-5 posiłków co 3-4 godziny).
2. Warzywa i owoce spożywaj jak najczęściej i w jak największej ilości, co najmniej połowę, tego co jesz. Pamiętaj o właściwych proporcjach: 3/4 – warzywa i 1/4 – owoce.
3. Spożywaj produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste.
4. Codziennie spożywaj co najmniej 2 duże szklanki mleka jeśli tolerujesz laktozę. Możesz je zastąpić jogurtem, kefirem i częściowo serem.
5. Ograniczaj spożycie mięsa (zwłaszcza czerwonego i przetworzonych produktów mięsnych do 0,5 kg/tyg.). Jedz ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja.
6. Ograniczaj spożycie tłuszczów zwierzęcych. Zastępuj je olejami roślinnymi.
7. Unikaj spożycia cukru i słodyczy (zastępuj je owocami i orzechami).
8. Nie dosalaj potraw i kupuj produkty z niską zawartością soli. Używaj ziół – mają cenne składniki i poprawiają smak.
9. Pamiętaj o piciu wody, co najmniej 1,5 - 2 litry dziennie.
10. Nie spożywaj alkoholu.

INFORMACJE DODATKOWE

1. Jedz żywność bogatą w błonnik i dobroczynne węglowodany, które zawierają̨ związki prebiotyczne, czyli Prebiotyki. Należą do nich inulina (błonnik rozpuszczalny), betaglukan. Związki te przede wszystkim zawarte są w warzywach, ziarnach zbóż, bulwach - karczochy, por, cykoria, fasola, szparagi, brązowy ryż, owies, gryka czy komosa ryżowa.
2. Jedz żywność bogatą w Polifenole, czyli warzywa o głębokich kolorach np. czerwoną kapustę, ciemne sałaty, jagody, borówki, zioła, orzechy, nasiona, herbatę zieloną, kawę, gorzką czekoladę.
3. Jedz żywność zawierającą Probiotyki, taką jak żywność́ fermentowana: kiszonki -kiszona kapusta, kimchi, kiszone warzywa, jogurty, kefiry. Żywność ta zawiera dobroczynne drobnoustroje, które wspomagają̨ utrzymanie równowagi mikrobioty.
4. Unikaj słodzików i innych substancji słodzących, czerwonego mięsa, wysoko przetworzonych produktów oraz alkoholu.
5. Suplementuj witaminę D jednocześnie badając jej poziom w organizmie.
6. Bądź aktywnym fizycznie: minimum jest codzienny umiarkowany wysiłek fizyczny przez 30 minut np. spacer, bieganie, jazda na rowerze. Spędzaj czas na świeżym powietrzu w otoczeniu zielonych roślin.
7. Jeśli musisz stosować antybiotyki zawszy jednocześnie i po antybiotykoterapii stosuj Probiotyki.
8. Nie pal papierosów i papierosów elektronicznych, unikaj palenia biernego i zadymionych przestrzeni.

Powyższe zalecenia odnoszą̨ się̨ do wskazówek wspierania mikrobioty jelitowej potwierdzonych przez literaturę̨ naukową. Indywidualne zalecenia muszą zostać́ oparte o wywiad ze specjalistą i pełną historię zdrowia. Wskazana jest konsultacja z dietetykiem.

Najlepszym wyborem żywieniowym jest DIETA ŚRÓDZIEMNOMORSKA

Dieta śródziemnomorska to nazwa tradycyjnego modelu żywienia mieszkańców basenu Morza Śródziemnego. Charakteryzuje ją duży udział produktów i potraw o niskim stopniu przetworzenia, m.in. świeżych, sezonowych warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, orzechów, nasion roślin strączkowych, a także umiarkowana podaż ryb i owoców morza, fermentowanych produktów mlecznych i nierafinowanej oliwy z oliwek oraz niskie spożycie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego i mięsa.

Dieta śródziemnomorska jest bogata w błonnik pokarmowy, nienasycone kwasy tłuszczowe, związki przeciwutleniające i bioaktywne, co powoduje, że ma wysoki potencjał przeciwzapalny.

Wybrane zalecenia dietetyczne w diecie śródziemnomorskiej: 

1. Spożywaj posiłki w regularnych odstępach czasu, co 3-4 godziny. Nie pomijaj śniadań. Kolację spożywaj 2-3 godziny przed snem.
2. Komponuj posiłki w sposób przedstawiony na Talerzu Zdrowego Żywienia. Staraj się, aby około połowę talerza podczas śniadania, obiadu i kolacji zajmowały warzywa i owoce, które są źródłem błonnika pokarmowego, witamin oraz składników o działaniu antyoksydacyjnym. Łącznie ich dzienna podaż powinna wynosić min. 400 g z zachowaniem proporcji ¾ warzywa i ¼ owoce. Różnorodne warzywa jedz jak najczęściej, najlepiej surowe lub gotowane al dente, czyli z zachowaniem lekkiej twardości.
3. Produkty będące źródłem węglowodanów takie jak pieczywo, kasze, ryże, makarony, płatki zbożowe i ziemniaki powinny być elementem większości posiłków i zajmować około 1/4 talerza. Wybieraj pełnoziarniste produkty zbożowe. Są one źródłem błonnika pokarmowego, witamin z grupy B oraz wielu składników mineralnych.
4. Produkty będące źródłem białka takie jak mięso, ryby, owoce morza, jajka, mleko i jego przetwory oraz nasiona roślin strączkowych powinny zajmować około ¼ objętości talerza, najlepiej w każdym posiłku. Wybieraj chude mięsa i niskotłuszczowe produkty mleczne. Raz lub dwa razy w tygodniu mięso zastąp rybami lub owocami morza i co najmniej raz w tygodniu nasionami roślin strączkowych. Mięso czerwone i przetwory mięsne - wędliny, kiełbasy, pasztety, wyroby podrobowe itp. ogranicz do ilości tak małych, jak to możliwe.
5. Produkty będące źródłem tłuszczu również są elementem pełnowartościowego posiłku, jednak dodawaj je w niewielkiej ilości. W diecie śródziemnomorskiej zalecana jest przede wszystkim oliwa z oliwek, a także orzechy, nasiona, pestki, czyli produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwzapalnym. Ogranicz produkty będące źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, np. tłuste mięso, pełnotłusty nabiał, masło.

Czym jest mikrobiota?

Ten dynamiczny ekosystem zamieszkujący głównie nasze jelita składa się z bilionów mikroorganizmów. Farmakomikrobiotyka rzuca światło na to, jak substancje farmaceutyczne wpływają na delikatną równowagę tej mikrobialnej populacji, co ma dalekosiężne konsekwencje dla naszego zdrowia.

Mikrobiota, ta niewidoczny gość naszego organizmu, pełni w nim funkcje nie do przecenienia. Odpowiada nie tylko za prawidłową pracę układu trawiennego, ale również za modulowanie odpowiedzi immunologicznej, produkcję niektórych witamin i ochronę przed patogenami. Zaburzenia w jej składzie mogą prowadzić do szerokiego spektrum problemów zdrowotnych, od chorób jelit przez zaburzenia metaboliczne aż po depresję i lęki.

Czym jest metformina i jaki ma związek z mikrobiotą?

Jest to jeden z popularniejszych leków antydiabetycznych, najczęściej przepisywany osobom zmagającym się z cukrzycą typu 2. Metformina dostępna jest w postaci kapsułek, wymaga ściśle indywidualnego dostosowania dawkowania, które zależy od potrzeb i stanu zdrowia pacjenta. Mimo jej skuteczności w regulacji poziomu glukozy we krwi metformina nie jest pozbawiona wpływu na mikrobiotę jelitową, co stanowi przedmiot zainteresowania farmakomikrobiotyki.

Interakcje między metforminą a mikrobiotą stają się coraz bardziej interesującym polem badań. Lek ten, przez swoje działanie, może wpływać na skład i funkcjonowanie układu trawiennego, co z kolei może mieć wpływ na efektywność terapeutyczną leku oraz ogólne samopoczucie pacjenta. Badania wskazują, że metformina może zmieniać proporcje niektórych gatunków bakterii w jelitach, co może przyczyniać się do jej wpływu na metabolizm glukozy, ale także mieć niepożądane efekty.

Odkrycia w dziedzinie farmakomikrobiotyki otwierają nowe horyzonty dla personalizowanej medycyny, podkreślając, jak ważna jest wiedza o indywidualnym składzie mikrobioty przy doborze terapii farmakologicznej.

Zachęcamy do zgłębienia tego tematu celem lepszego zrozumienia i wykorzystania zależności między lekami a niewidzialnymi mieszkańcami naszego ciała.

Probiotyki a redukcja masy ciała

Różnorodność bakteryjna w naszym układzie pokarmowym pełni kluczową funkcję w utrzymaniu zdrowia i prawidłowej masy ciała. Szczególnie interesujące są badania nad probiotykami, które wykazały ich zdolność do działania na metabolizm i proces odchudzania. Mechanizmy działania tych specyficznych bakterii są złożone i obejmują między innymi:

• produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych,
• wpływ na hormony regulujące apetyt,
• poprawę równowagi mikrobioty jelitowej.

Szczepy bakterii wspomagające odchudzanie

Wśród wielu badanych szczepów korzystne działanie na redukcję masy ciała wykazują Lactobacillus fermentum, Lactobacillus amylovorus czy Lactobacillus rhamnosus. Wymienione bakterie mają właściwości, które mogą przyczyniać się do redukcji tkanki tłuszczowej i ogólnej masy ciała, jednak przy zachowaniu odpowiedniej diety i prowadzeniu aktywnego trybu życia.

Dieta bogata w probiotyki

Zdrowa dieta powinna zawierać naturalne źródła bakterii probiotycznych, takie jak fermentowane produkty mleczne i kiszonki. Ich regularne spożywanie wspiera utrzymanie zdrowej mikroflory jelitowej, co jest ważne nie tylko dla procesu odchudzania, ale również dla ogólnego stanu zdrowia. Odpowiedni balans mikrobioty jest związany z lepszym metabolizmem i mniejszym ryzykiem wielu chorób.

Probiotyki wydają się obiecującym narzędziem w dążeniu do zdrowej masy ciała, jednak ich skuteczność najpełniej ujawnia się w połączeniu z odpowiednią dietą i zdrowym stylem życia. Badania nad mikrobiotą jelitową, m.in. te przeprowadzone przez zespół Pierre'a Déchelotte'a z Rouen College Hospital we Francji, otwierają nowe perspektywy w rozumieniu procesów odchudzania i mogą w przyszłości przyczynić się do rozwoju nowych metod leczenia otyłości i związanych z nią zaburzeń.

Krótkoterminowe ryzyko stosowania antybiotykoterapii

Przede wszystkim warto podkreślić, że tak skuteczne w walce z bakteriami patogennymi leki szybko doprowadzają do zaburzeń w obszarze mikrobiomu jelitowego. W organizmie osoby poddanej antybiotykoterapii można wówczas zaobserwować zauważalny spadek bioróżnorodności, zanik populacji bakterii mających pozytywny wpływ na procesy fizjologiczne, a także zwiększony udział mikroorganizmów patogennych w składzie mikrobioty. Świadczy to o wystąpieniu poantybiotykowej dysbiozy jelitowej – stan ten może mieć liczne niekorzystne konsekwencje dla pacjenta, które będą ujawniać się w perspektywie krótko bądź długoterminowej.

Ryzyko krótkoterminowe stosowania antybiotykoterapii związane jest w głównej mierze z pojawieniem się takich objawów, jak biegunki, wzdęcia, a także bóle brzucha. Dolegliwości te mogą wystąpić bezpośrednio w trakcie leczenia, ale niewykluczone jest też, że zaobserwujemy je dopiero w ciągu nawet siedmiu/ośmiu tygodni po zakończeniu przyjmowania antybiotyków. Częstym objawem dysbiozy rejestrowanym u niemowląt są natomiast dokuczliwe kolki jelitowe powodujące nagłe, trwające nawet do kilku godzin napady płaczu. Eliminacja pożytecznych bakterii zwiększających odporność organizmu na wniknięcie patogenów ze względu na zastosowanie antybiotykoterapii zwiększa ponadto krótkoterminowo ryzyko rozwinięcia się chorób grzybiczych np. układu pokarmowego.

Jakie są ryzyka długoterminowe stosowania antybiotykoterapii?

Najbardziej wrażliwe na konsekwencje zdrowotne wynikające z ingerencji w mikrobiom jelitowy są dzieci w wieku do 3 lat. W tym czasie ich mikrobiota ciągle się jeszcze kształtuje, więc stosowanie antybiotykoterapii może mieć szczególnie poważne skutki długoterminowe.

Podczas, gdy dysbioza jelitowa u dorosłych może zwiększać w dłuższej perspektywie ryzyko wystąpienia schorzeń ośrodkowego układu nerwowego oraz przyczyniać się m.in. do otyłości czy cukrzycy, dzieci narażone są w późniejszym życiu na np. dolegliwości alergiczne, w tym zapalenie błony śluzowej nosa oraz uczulenia pokarmowe.

Antybiotykoterapia stosowana w młodym wieku zwiększa również długoterminowo ryzyko łuszczycy oraz MIZS. Niektórzy eksperci zwracają także uwagę, że nieprawidłowości w obszarze mikrobioty jelitowej wynikające z przyjmowania antybiotyków mogą przyczyniać się do rozwinięcia zaburzeń depresyjnych.

Prewencja dysbiozy jelitowej z wykorzystaniem probiotyków

Samoistna odbudowa mikrobiomu jelitowego przez organizm może potrwać wiele tygodni, a w niektórych przypadkach nawet miesięcy. Na szczęście dysbiozie poantybiotykowej można skutecznie zapobiegać – zalecane jest, aby połączyć antybiotykoterapię z przyjmowaniem określonych probiotyków. Zawierają one substancje utrudniające rozwój niepożądanym organizmom, dzięki czemu stanowią bardzo dobre rozwiązanie w prewencji wspomnianych wyżej krótko i długoterminowych ryzyk stosowania leków antybiotycznych.

Warto podkreślić, że probiotyki wspomagają również funkcjonowanie układu immunologicznego w przewodzie pokarmowym. Dzięki temu wielu pacjentów może uniknąć np. biegunki poantybiotykowej. W przypadku stosowania antybiotykoterapii u dzieci rekomendowane są m.in. preparaty probiotyczne zawierające kultury drożdży Saccharomyces boulardii.

Interna jest dziedziną bardzo rozległą, stanowiącą podwalinę wszelkich specjalizacji szczegółowych. Z jej perspektywy postrzega się człowieka w sposób holistyczny, całościowy. Za istotną uznaje się również równowagę pomiędzy ciałem i umysłem. Przyjmuje się, że choroby rzadko wynikają z dysfunkcji pojedynczego narządu, zazwyczaj o jakości funkcjonowania decyduje wiele czynników i elementów skomplikowanego mechanizmu, jakim jest ludzkie ciało.

Z jakimi dolegliwościami zgłosić się do lekarza internisty?

Specjalista chorób wewnętrznych posiada rozległą wiedzę, która pozwala mu ocenić strukturę i działanie układu krążenia, oddechowego, pokarmowego, immunologicznego, moczowo-płciowego czy nerwowego. Zajmuje się chorobami ogólnoustrojowymi, metabolicznymi, autoimmunologicznymi, nadwagą i otyłością i wieloma innymi dolegliwościami.

Pacjent możesz zgłosić się na wizytę zawsze wtedy, kiedy zaobserwuje u siebie niepokojące objawy. Gorączka, bóle różnego pochodzenia, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie, niestrawności, obniżenie nastroju, spadek formy to częste powody wizyt w gabinecie specjalisty chorób wewnętrznych.

Interna a medycyna rodzinna

Choć często bywają mylone, są to dwie różne dziedziny. Lekarz medycyny rodzinnej zajmuje się pacjentami w różnym wieku, także dziećmi, i leczy powszechnie występujące choroby, które nie wymagają interwencji specjalisty. Może również wykonywać proste zabiegi chirurgiczne.

Internista z reguły przyjmuje osoby dorosłe, a jego podejście jest holistyczne i skoncentrowane na organizmie jako całości, tworzonej przez ciało i umysł.

Dzisiaj przyjrzymy się bliżej temu badaniu – dokładnie omówimy nie tylko przebieg gastroskopii, ale weźmiemy też pod lupę jej możliwości diagnostyczne. Powiemy Państwu także nieco o wskazaniach i przeciwwskazaniach do przeprowadzenia badania endoskopowego oraz wskażemy, jak właściwie się do niego przygotować z perspektywy pacjenta.

Panendoskopia – dlaczego ta technika jest tak przydatna w medycynie?

Badanie otwiera przed specjalistą bardzo szerokie możliwości oceny narządów tworzących górny odcinek przewodu pokarmowego. Dzięki panendoskopii lekarz może dostrzec na monitorze niepokojące zwężenie średnicy przełyku, poddać ocenie wygląd wnętrza żołądka oraz wykryć patologiczne zmiany, w tym m.in. żylaki, owrzodzenia czy guzy nowotworowe. Zastosowanie gastroskopu pozwala także w razie potrzeby pobrać wycinki do późniejszego badania histopatologicznego lub wykonać test na obecność bakterii Heliobacter pylori zasiedlającej błonę śluzową żołądka. Zakażenie tą bakterią może przyczyniać się do rozwoju nie tylko choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, ale także gruczolakoraka żołądka bądź choroby Menetriera.

Co ważne, panendoskopia daje specjaliście znacznie więcej możliwości niż tylko rozpoznanie schorzeń – zabieg wykorzystuje się też do celów terapeutycznych, np. do endoskopowego opaskowania żylaków, tamowania krwawienia czy usunięcia polipów.

Przebieg endoskopowego badania diagnostycznego

Zabieg przeprowadzany jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym gardła, nie występuje zatem konieczność usypiania pacjenta, co pozwala zminimalizować liczbę potencjalnych powikłań. Po podaniu środka znieczulającego pacjent otrzymuje polecenie, by położyć się na lewym boku. Następnie zakłada się mu specjalny ustnik zapobiegający zamykaniu ust na czas trwania panendoskopii i ewentualnemu przegryzieniu aparatu.

Później zadaniem pacjenta jest odczekanie, aż specjalista wsunie mu do jamy ustnej i dalej końcówkę gastroskopu. Dopiero potem możliwe jest rozpoczęcie właściwej panendoskopii – na podstawie obrazu na monitorze specjalista przesuwa końcówkę coraz dalej, aż dokona pełnej oceny żołądka, przełyku i dwunastnicy. Cała producenta trwa zwykle nie więcej niż kilka min.

Wskazania i przeciwwskazania do panendoskopii

Tego rodzaju badań diagnostycznych nie zaleca się wykonywać u osób cierpiących na ostrą niewydolność serca lub takich, które w ostatnim czasie przebyły zawał. Istotnymi przeciwwskazaniami do przeprowadzania panendoskopii są również zapalenie otrzewnej.

Jak mikrobiota jelitowa komunikuje się z naszym mózgiem?

Już wcześniej ustalono, że komunikacja ta odbywa się w dwóch kierunkach. Umożliwiają ją dośrodkowe nerwy błędne, których zakończenia wykazują czułość na różnego rodzaju bodźce pokarmowe. Sygnały przesyłane przez włókna aferentne przesyłane są następnie do podwzgórza, co ma bezpośredni wpływ na odczuwanie przez nas głodu oraz sytości. Wiadomo również, że mikrobiota jelitowa oddziałuje na bilans energetyczny na kilka sposobów, co z kolei przekłada się na procesy akumulacji tkanki tłuszczowej.

Zespół badaczy skupionych wokół projektu miVaO postanowił przyjrzeć się tym relacjom znacznie bliżej – naukowcy chcieli ustalić nie tylko, jak mikrobiota jelitowa wpływa na otyłość, ale zależało im również na ustaleniu, które z mikrobów zamieszkujących jelita w najważniejszym stopniu odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie metabolizmu energetycznego w organizmie. W tym celu przeprowadzono szeroko zakrojone badania z wykorzystaniem myszy.

Otyłość u myszy – jakie czynniki mikrobiologiczne mają na nią znaczący wpływ?

Badania oparto na mysich modelach otyłości indukowanej dietą. Oznacza to ni mniej, ni więcej, że podawano myszom określony pokarm w takich ilościach, aby wywołać pożądany przyrost masy ciała. Przygotowany model charakteryzował się tym, że nie posiadał neuronów, które odpowiadają za ekspresję kanałów sodowych NaV1.8. Pozwoliło to ustalić, że mikrobiota jelitowa – a ściślej rzecz ujmując jedna z tworzących ją bakterii (Holdemanella biformis) – może mieć jeszcze większy wpływ niż wcześniej zakładano. W badanym modelu bakteria przyczyniła się do poprawy tolerancji glukozy oraz peptydu GLP-1, co daje nadzieję np. na opracowanie nowych metod walki z cukrzycą, która często idzie w parze z nadmierną masą ciała.

Ustalono również, że brak neuronów odpowiedzialnych za ekspresję wspomnianych wyżej kanałów może prowadzić do polepszenia poszczególnych parametrów metabolizmu pod warunkiem stosowania niskoenergetycznej diety. Co ciekawe, odmienne wyniki zaobserwowano w przypadku modeli mysich o różnej płci. Podczas gdy u samców brak NaV1 rzeczywiście sprawił, że myszy wykazywały pewną odporność na otyłość, samiczki jedynie lepiej tolerowały glukozę.

Najważniejsze wnioski z badań prowadzonych w ramach projektu miVaO i plany na przyszłość

Badania wpływu mikrobioty jelitowej na otyłość pozwoliły naukowcom upewnić się, że neurony aferentne wydzielające kanały sodowe NaV1.8 odgrywają kluczową rolę w wielu procesach kontrolnych: zarówno tych dotyczących spichrzania lipidów i pobierania substancji odżywczych, jak i procesów mających bezpośredni związek z modulowaniem przez mikrobiotę jelitową odpowiedzi immunologicznej czy tolerancją glukozy. Badacze potwierdzili ponadto, że to limfocyty T regulatorowe wspierane przez pomocnicze komórki T 17 stoją na straży właściwej równowagi energetycznej organizmu.

Wnioski te pozwoliły wysnuć naukowcom hipotezę, że mikrobiota jelitowa w znacznie większym stopniu wpływa na otyłość, niż dotąd myśleliśmy. Tworzące ją bakterię przyczyniają się bowiem w odpowiedzi na dostarczenie pokarmu do zmiany profilu bodźców pokarmowych, co komunikowane jest mózgowi za pośrednictwem neuronów eksprymujących NaV1.8. To zaś skutkuje, w zależności oczywiście od stanu odżywienia danego organizmu, nie tylko zahamowaniem apetytu, ale również m.in. wysłaniem do mózgu właściwej odpowiedzi immunologicznej przez jelitowy układ odpornościowy.

Projekt miVaO daje nadzieję, że w przyszłości uda stworzyć się skuteczne metody leczenia otyłości w oparciu o precyzyjne ingerencje w mikrobiotę jelitową. Zachęcamy do dalszego śledzenia naszego bloga, jeżeli ukażą się nowe badania w tym temacie, na pewno nie omieszkamy nieco o nich opowiedzieć!

Co to jest kolonoskopia?

To badanie jelita grubego wykonywane przy użyciu kolonoskopu – specjalnego wziernika w postaci giętkiej rurki, na końcu którego znajduje się kamera, wprowadzanego do organizmu przez odbyt. W ten sposób lekarz może sprawdzić́ stan dolnego odcinka przewodu pokarmowego pod kątem występowania zmian nowotworowych, rozwoju polipów lub zmian zapalnych, a także pobrać próbki do oceny histo-patologicznej lub usunąć polipy. Działania te są całkowicie bezbolesne.

Ze względu na niewiedzę wielu pacjentów obawia się̨ badania lub nawet z niego rezygnuje. Wszystko zależy jednak nie tylko od lekarzy i pielęgniarek tworzących zespół endoskopowy, ale także od samego pacjenta. Do kolonoskopii trzeba się bowiem odpowiednio przygotować - szczegóły poznajemy podczas wizyty u specjalisty, który na nią kieruje lub będzie przeprowadzał badanie.

W bardzo dużym skrócie, przed zabiegiem należy stosować specjalną dietę. Konieczne jest oczyszczenie jelita przy użyciu przepisanych na receptę preparatów oczyszczających, a w dniu zabiegu trzeba być na czczo. Wszystko po to, aby nie tylko przeprowadzić dokładną obserwację jelita grubego, ale także zapewnić pacjentowi jak największy komfort fizyczny i psychiczny.

Jak wygląda zabieg kolonoskopii?

Kolonoskopię̨ przeprowadza się̨ przy znieczuleniu miejscowym, krótkotrwałym znieczuleniu lub rzadko w znieczuleniu ogólnym (narkoza). Pacjent otrzymuje specjalne ubranie medyczne, które zapewnia mu wygodę̨ oraz dyskrecję. Nad przebiegiem badania czuwa zespół endoskopowy dbający o to, aby badanie przebiegło sprawnie i bez powikłań. Mimo to samo wprowadzaniu kolonoskopu do odbytu może towarzyszyć nieprzyjemne uczucie oraz skrepowanie. Nie należy jednak przejmować się reakcjami organizmu, takimi jak na przykład wzdęcia - są one w pełni naturalne w takim przypadku i w trakcie badania można pozbywać się nadmiaru powietrza.

Badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego warto wykonywać profilaktycznie pod kątem wczesnego wykrywania raka jelita grubego oraz innych zmian nowotworowych. Zalecana jest każdemu, zwłaszcza osobom po 50. roku życia. Pamiętajmy, że choroby dolnego odcinka układu pokarmowego zwykle nie dają  charakterystycznych lub żadnych objawów i są często bagatelizowane.

W jakim celu przeprowadza się̨ gastroskopię?

Endoskopowe badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego przeprowadza się w przy podejrzeniu choroby refleksowej, zmian nowotworowych, wrzodów żołądka lub dwunastnicy czy celiakii. Lekarz ogląda na monitorze i ocenia stan poszczególnych narządów, ich budowę i perystaltykę. Może też pobrać wycinki do badań histopatologicznych.

Gastroskopię stosuje się również celem wykonania zabiegów, na przykład usunięcia połkniętych ciał obcych, polipów, zamknięcia żylaków przełyku, zatamowania krwawień czy poszerzania zwężonych fragmentów przewodu pokarmowego. Procedury takie charakteryzują się mniejszą inwazyjnością i mniejszym ryzykiem powikłań, niż w przypadku klasycznych metod chirurgicznych.

Czy gastroskopia boli?

Gastroskopia może powodować dyskomfort, rzadko niewielki ból, odruch wymiotny czy uczucie rozpierania w klatce piersiowej, dlatego stosuje się środki znieczulające miejscowo tylną ścianę gardła. W przypadku osób bardzo wrażliwych lub dzieci, można zaproponować sedację, zazwyczaj płytką, która ogranicza lub wyłącza odbieranie bodźców i wprowadza pacjenta w stan snu lub głębokiej relaksacji.

Do badania należy przystąpić na czczo, nie jeść́ od 8 godzin, nie pić od 4 godzin, nie palić papierosów i zrezygnować́ z gumy do żucia 4 godziny wcześniej. Trzeba zdjąć ruchome protezy oraz ozdoby jamy ustnej. Pacjent przybiera pozycję lezącą lewo-boczną, z głową skierowaną w dół, lekko przygiętą̨ do klatki piersiowej. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut, w zależności, jakie czynności wykonuje lekarz. Najczęściej badani trwa 4-5 minut.